Ushbu maqola Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 12-oktabrdagi 638-son qarori bo‘yicha turkumning 1-qismi.
Ushbu maqola Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 12-oktabrdagi 638-son qarori bo‘yicha turkumning 1-qismi. Qarorning umumiy sharhi va to‘liq matnini yuklab olish — umumiy maqolada.
Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 12-oktabrdagi 638-son qaroriga 1-ilova bilan tasdiqlangan nizom davlat umumta’lim maktablarida alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalar uchun inklyuziv sinflar va boshlang‘ich tayanch korreksion sinflar qanday tashkil etilishini belgilaydi. Quyida o‘qituvchi va maktab rahbariyati bilishi kerak bo‘lgan asosiy qoidalar jamlandi.
Asosiy tushunchalar
- Inklyuziv ta’lim — barcha bolalarga, jumladan alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lganlarga ham ta’lim olishda teng imkoniyat yaratadigan ta’lim.
- Inklyuziv sinf — alohida ehtiyojli bolalar sog‘lom tengdoshlari bilan birga o‘qiydigan sinf.
- Boshlang‘ich tayanch korreksion sinf — maktabda alohida ehtiyojli bolalar uchun alohida ochiladigan boshlang‘ich sinf.
Sinflar qanday ochiladi va kim qabul qilinadi
- Sinflar hudud ehtiyoji va ota-onalar taklifi asosida hududiy xalq ta’limi boshqarmasi buyrug‘i bilan ochiladi; nodavlat maktablar ham sharoit bo‘lsa, boshqarma bilan kelishib ochishi mumkin.
- Birinchi sinfga bola 7 yoshga to‘ladigan yilda qabul qilinadi; yosh me’yoridan 2 yilgacha katta bolalarni qabul qilishga ruxsat beriladi.
- Qabul va chiqarish psixologik-tibbiy-pedagogik komissiya (PTPK) xulosasi va ota-onaning roziligi bilan amalga oshiriladi; PTPK yo‘llanmasi qabulga asos bo‘ladi.
- Qabul o‘quv yili boshlanguncha ham, o‘quv yili davomida ham direktor buyrug‘i bilan rasmiylashtiriladi.
- Maktab nizomning 17-bandida ko‘rsatilgan toifadagi (eshitish, ko‘rish, nutq, tayanch-harakat nuqsonlari, autistik spektr va boshqa) bolalarni qabul qilishdan bosh tortishga haqli emas.
| Inklyuziv sinfda jami o‘quvchilar | 30 nafardan oshmaydi |
| Shundan maxsus dastur bo‘yicha o‘qiydigan bolalar | 3 nafardan oshmaydi |
| Bitta parallelda bunday sinflar soni | 2 tadan ortiq emas |
| Bir sinfga qabul qilinadiganlar | faqat bir xil tibbiy tashxisdagi o‘quvchilar |
| Shaxsiy yig‘majild | ariza, PTPK xulosasi, ta’lim hujjatlari, tavsifnoma, rivojlanish tarixidan ko‘chirma |
O‘quv jarayoni
- Ta’lim davlat ta’lim standartlari asosidagi o‘quv reja va dasturlar bo‘yicha, korreksion usullardan foydalanib olib boriladi; baholashda nuqsonning o‘ziga xosligi hisobga olinadi.
- Har bir o‘quvchi uchun umumiy va maxsus dasturdan kelib chiqib, maktab tasdiqlaydigan yillik reja va mashg‘ulotlar jadvali tuziladi.
- Maxsus pedagog va tyutor (yordamchi pedagog) individual dasturni o‘zlashtirishga yordam beradi; har bir shunday maktabga alohida maxsus pedagog shtati ajratiladi.
- Maktabda maxsus yordam ko‘rsatish xonalari tashkil etiladi.
- Inklyuziv sinfda oliy ma’lumotli va qayta tayyorlovdan o‘tgan o‘qituvchi yoki defektolog, korreksion sinfda esa defektologiya bo‘yicha oliy ma’lumotli yoki qayta tayyorlangan boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi dars beradi.
Pedagoglar va kengash
Maxsus pedagog korreksion ishlarni olib boruvchi asosiy mutaxassis hisoblanadi. Psixolog, jismoniy tarbiya o‘qituvchisi va tibbiyot xodimining vazifalari ham alohida belgilangan. Maktabda direktor buyrug‘i bilan kengash tuziladi (rais — o‘quv ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosari). Kengash har chorakda kamida bir marta yig‘ilib, o‘quvchilarning o‘zlashtirishi, sog‘lig‘i va psixologik holatini ko‘rib chiqadi.
O‘qituvchilarga ustamalar
| Inklyuziv sinfda 1 nafar bola | lavozim maoshining 10 foizi |
| 2 nafar bola | 20 foiz |
| 3 nafar bola | 30 foiz |
| 2 va undan ortiq inklyuziv sinfda 4 nafar va undan ortiq bola | 40 foiz (o‘qituvchi va maxsus pedagoglarga) |
| Boshlang‘ich tayanch korreksion sinf o‘qituvchisi va maxsus pedagogi | 50 foiz |
| Inklyuziv sinf rahbari | sinf rahbarligi uchun to‘liq hajmda qo‘shimcha haq |