O‘quvchi eMaktab orqali onlayn Ch SBga qanday kiradi, testni qanday yechadi va natijani qachon ko‘radi — muhim ogohlantirishlar bilan.
eMaktab’da onlayn ChSBni qanday yechish kerak? O‘quvchilar uchun qadamma-qadam yo‘riqnoma
Ko‘plab maktablarda choraklik summativ baholash (Ch SB) endi qog‘ozda emas, e Maktab orqali onlayn o‘tkazilmoqda. O‘qituvchi Ch SBni jurnal orqali beradi, o‘quvchi esa uni o‘z profilidan yechadi. Quyida jarayonni bosqichma-bosqich tushuntiramiz. Ikki narsaga ayniqsa e’tibor bering: til noto‘g‘ri tanlansa uni o‘zgartirib bo‘lmaydi, test esa faqat bir marta topshiriladi.
ChSBni boshlashdan oldin
O‘z login va parolingizni oldindan tekshirib qo‘ying. Imtihon kuni parol tiklashga vaqt ketmasin.
Telefon yoki kompyuterda internet barqaror ekaniga ishonch hosil qiling.
ChSB o‘qituvchi belgilagan sana va vaqtda ochiladi.
1-qadam. “BSB/CHSB tayyorlanish” bo‘limini oching
O‘quvchi login va paroli bilan e Maktab’ga kiring. Yuqori menyudagi “BSB/CHSB TAYYORLANISH” bo‘limini tanlang. Bosh sahifaning chap qismida ham “Fanlar bo‘yicha CHSB rejalashtirilgan” bloki chiqadi — u yerdan ham kirish mumkin.

1-rasm. O‘quvchining bosh sahifasi va “BSB/CHSB tayyorlanish” bo‘limi
2-qadam. ChSB kartasini toping
“O‘qituvchi tomonidan berilgan CHSB” sahifasida har bir fan alohida karta ko‘rinishida chiqadi. Kartada fan nomi hamda ChSB boshlanadigan sana va soat yozilgan.

2-rasm. Fan nomi va ChSB boshlanish vaqti
3-qadam. “Onlayn boshlash” tugmasini bosing
Belgilangan vaqt kelganda kartadagi “Onlayn boshlash” tugmasini bosing. Tizim sizni test platformasiga (smarty. emaktab. uz) o‘tkazadi.

3-rasm. “Onlayn boshlash” tugmasi
4-qadam. Ta’lim tilini to‘g‘ri tanlang
“O‘tish uchun tilni tanlang” oynasida sinfingizdagi ta’lim tiliga mos tilni bosing: Rus, O‘zbek yoki Qoraqalpoq.

4-rasm. Til tanlash oynasi
Juda muhim: til noto‘g‘ri tanlansa, orqaga qaytib uni o‘zgartirib bo‘lmaydi. Tugmani bosishdan oldin yana bir bor tekshiring.
5-qadam. Savollarni yeching
Har bir sahifada bitta savol chiqadi. To‘g‘ri javob yonidagi katakchani belgilang va “Keyingisi” tugmasi bilan keyingi savolga o‘ting. Oldingi savolga qaytish uchun “Orqaga” tugmasi bor. Pastda nechanchi savoldasiz (masalan, 1/16), o‘ng yuqori burchakda esa taymer ko‘rinib turadi.

5-rasm. Savol sahifasi: javob variantlari, “Orqaga” va “Keyingisi” tugmalari
Har bir savolning o‘ng yuqori burchagida undan olish mumkin bo‘lgan ball yozilgan. Savol oldidagi belgi uning darajasini bildiradi: masalan, “B-2 ball” — bilish darajasidagi, 2 ballik savol.

6-rasm. Savol bali va javob katakchalari
Test qoidalari:
Vaqt — 60 daqiqa.
Test 16 tadan ko‘p bo‘lmagan savoldan iborat.
Oxirgi savollar (mulohaza) eng ko‘p ball beradi — ularga vaqt qoldiring.
6-qadam. Testni yakunlang
Oxirgi savolda “Tugatish” tugmasi chiqadi.

7-rasm. Oxirgi savoldagi “Tugatish” tugmasi
Tizim avval “Barcha savollarga javob berganingizga ishonch hosil qiling” deb so‘raydi. Javobsiz savol qolgan bo‘lsa, “Testga qaytish”ni bosing. Hammasi tayyor bo‘lsa — “Tugatish”.

8-rasm. Javoblarni tekshirish haqida eslatma
So‘ng “Testni yakunlashingizga aminmisiz?” oynasi chiqadi. “Ha” bosilgach test yakunlanadi va natija saqlanadi.

9-rasm. Testni yakunlashni tasdiqlash
Diqqat: oynada “sizda 0 urinish qoladi” deb yoziladi. Demak, Ch SB faqat bir marta topshiriladi — “Ha”ni shoshilmasdan bosing.
Natijani qachon ko‘raman?
Test tugashi bilan “Test natijasi” oynasida to‘plagan ballingiz va sarflagan vaqtingiz chiqadi. Javoblarni tekshirish imkoniyati esa 24 soatdan keyin ochiladi. Bahoni o‘qituvchi jurnalga o‘tkazadi.

10-rasm. Test natijasi: ball va vaqt
Foydali maslahatlar
Qiyin savolga ko‘p vaqt sarflamang: avval biladiganlaringizni yeching, keyin “Orqaga” bilan qaytasiz.
“Tugatish”dan oldin barcha savollarga javob berilganini tekshiring.
Imtihondan oldin e Maktab’dagi BSB/CHSB tayyorlanish materiallari bilan mashq qiling.
Tez-tez beriladigan savollar
Ch SB ro‘yxatda ko‘rinmayapti. Nima qilish kerak?
O‘qituvchi ChSBni hali bermagan yoki vaqti kelmagan bo‘lishi mumkin. Fan o‘qituvchisiga murojaat qiling.
Tilni xato tanlab qo‘ydim. Endi nima bo‘ladi?
O‘zingiz o‘zgartira olmaysiz. Darhol o‘qituvchiga yoki maktab administratoriga ayting.
ChSBni qayta topshirsa bo‘ladimi?
Yo‘q. Yakunlashda tizim “0 urinish qoladi” deb ogohlantiradi, ya’ni test bir marta topshiriladi.
To‘g‘ri javoblarni qachon ko‘raman?
Test tugaganidan 24 soat o‘tgach.
Manba: e Maktab qo‘llab-quvvatlash xizmati (help. emaktab. uz)