
Боладаги хархаша ва инжиқликларга қарши курашишни ўрганишдан олдин ёқимтой миттивойлар қачон, қай тарзда терс бўлиб қолишига ойдинлик киритиш керак. Аслида фарзанд ҳулқи (қушчанинг қушлар галасидаги юриш-туриши каби), аввало, катталар муомаласи билан чамбарчас боғлиқ. «Фаришта»лар «шайтонча»га айланиб, ота-онанинг бошига чиқиб олишига сабабчи вазиятлар мавжуд. Қуйидаги ҳолатларда болалар инжиқ, қулоқсиз ва гапга кирмайдиган бўлиб қолишади:
➖ Оилада педагогик мезонлар йўқлигида.
Масалан: ота-она бола билан ўз кайфиятидан келиб чиққан ҳолда муомалада бўлади — бугун ота меҳрибон, ярим тунгача мульфильм томоша қилишга рухсат берди, эртасига эса феъли айниган, соат 21:00даёқ болаларни ухлашга мажбурлайди.
➖ Катталарнинг педагогик мезонлари кескин фарқ қилганда.
Масалан: боланинг 21:00дан кейин мультфильм кўриш истагига ота қарши, она эса розилик беради. Бу ўринда ота-она (бошқа оила аъзолари ҳам)нинг якдил фикрда бўлиши муҳим.
➖ Оиладагилар боланинг хархаша ва инжиқликларига «бўйин эгади».
Миттивойлар ўз феъл-атворини шартли рефлекс ва инстинкт даражасида шакллантиради. Масалан, гўдак йиғи, бақир-чақир, хархаша орқали катталардан хоҳлаган нарсасига эришса, у бу усулдан то иш бергунча мунтазам фойдаланади. Натижа бермай қўйганда эса уларни ишлатмайди.
Эътибор берганмисиз, кичкинтойлар телевизор, мебель, ўйинчоқ ёки мутлақо бегона одам қаршисида сира йиғлашмайди, хархаша қилишмайди. Гўдак қанчалик кичик бўлмасин, ҳамиша ким унинг ашуласига рақс тушишини, кимнинг асабларини дод-фарёд билан енгиб бўлмаслигини билади. Агар сиз сал бўш келсангиз, унинг инжиқликлари олдида қўл кўтарсангиз, бу феъл-атвор билан бир умр ёнма-ён яшашга мажбур бўласиз.