Bugungi kunda o‘quvchining darsga e’tiborsizligi maktab ta’limidagi eng dolzarb muammolardan biridir. Dars paytida chalg‘ish, tinglamaslik, telefon bilan band bo‘lish yoki topshiriqlarni bajarmaslik holatlari ko‘p uchramoqda. Ko‘pincha bu holat o‘quvchining dangasaligi bilan izohlanadi, ammo aslida darsga e’tiborsizlikning sabablari ancha murakkab va ko‘p qirrali. Ushbu maqolada o‘quvchilarning darsga nega e’tibor bermasligi asosiy omillar orqali yoritiladi.

1. Darsning qiziqarsiz o‘tilishi

Agar dars bir xil uslubda, faqat tushuntirish va yozdirish orqali o‘tsa, o‘quvchi tez zerikadi. Zamonaviy o‘quvchi faol ishtirok etishni, savol berishni va fikr bildirishni xohlaydi.

Natija: darsga qiziqish pasayadi, diqqat chalg‘iydi.

Yechim: interaktiv metodlar, guruhli ishlar, o‘yin texnologiyalaridan foydalanish.

2. O‘quvchining motivatsiyasi pastligi

Agar o‘quvchi o‘rganayotgan bilimning hayotdagi ahamiyatini tushunmasa, u darsga befarq bo‘lib qoladi. “Bu menga kerak emas” degan fikr e’tiborsizlikka olib keladi.

Yechim: mavzularni hayotiy misollar bilan bog‘lash, maqsad qo‘yishga o‘rgatish.

3. Psixologik muammolar va stress

Oila muammolari, sinfdagi kelishmovchiliklar, o‘ziga ishonchsizlik yoki qo‘rquv o‘quvchining diqqatiga kuchli ta’sir qiladi. Bunday holatda bola darsni eshitayotgan bo‘lsa ham, fikri boshqa joyda bo‘ladi.

Yechim: o‘quvchi bilan individual suhbat, qo‘llab-quvvatlovchi muhit yaratish.

4. Telefon va raqamli chalg‘ituvchilar

Smartfon, ijtimoiy tarmoqlar va o‘yinlar o‘quvchining asosiy e’tiborini o‘ziga tortmoqda. Telefon bilan ko‘p shug‘ullangan o‘quvchining diqqatni jamlash qobiliyati susayadi.

Yechim: darsda telefonlardan to‘g‘ri foydalanish qoidalarini belgilash, raqamli intizomni shakllantirish.

5. O‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi munosabat

Agar o‘qituvchi o‘quvchini tushunmasa, faqat tanqid qilsa yoki adolatsiz munosabatda bo‘lsa, o‘quvchi darsdan soviydi. Sog‘lom muloqot yo‘qligi e’tiborsizlikka olib keladi.

Yechim: hurmatga asoslangan, ochiq va samimiy muloqot.

6. O‘quvchining bilim darajasi yetarli emasligi

Ba’zi o‘quvchilar mavzuni tushunmagani uchun darsga qiziqmaydi. Tushunmaslik davom etsa, o‘quvchi darsdan butunlay uzilib qoladi.

Yechim: individual yondashuv, qo‘shimcha tushuntirish va qo‘llab-quvvatlash.

7. Jismoniy omillar (charchoq, sog‘liq)

Uyqusizlik, noto‘g‘ri ovqatlanish yoki sog‘liq bilan bog‘liq muammolar ham diqqatning pasayishiga sabab bo‘ladi. Charchagan o‘quvchi darsga e’tibor qarata olmaydi.

Yechim: sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish, tanaffuslardan samarali foydalanish.

8. Bahoga haddan tashqari bosim

Faqat baho uchun o‘qish o‘quvchini ruhiy jihatdan bosim ostida qoldiradi. Natijada u xato qilishdan qo‘rqib, faollikni kamaytiradi.

Yechim: bahoni emas, rivojlanishni asosiy maqsad qilish.

O‘qituvchi va ota-onalar uchun umumiy tavsiyalar

• o‘quvchini tinglash va tushunishga harakat qilish;

• uni boshqa bolalar bilan solishtirmaslik;

• kichik yutuqlarni ham qadrlash;

• ijobiy muhit yaratish.

O‘quvchining darsga e’tiborsizligi birgina sabab bilan bog‘liq emas. Bu holat dars sifati, psixologik muhit, motivatsiya va texnologiyalar bilan chambarchas bog‘liq. Muammoni jazolash bilan emas, tushunish va to‘g‘ri yondashuv orqali hal qilish mumkin. Agar o‘quvchi darsda o‘zini erkin va qiziqqan holda his qilsa, e’tiborsizlik o‘z-o‘zidan kamayadi.